فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )

674

فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )

معناى برترى نيز مىآيد مانند « هذا فَوْقَ ذاكَ » : اين برتر از آن است . و گاهى به صورت اسم به كار مىرود مانند « و اذا ذُكِرْتُ فَكُلُّ فَوقٍ دُونُ » ؛ « فَوْقَ العادة » : بر خلاف معمول . الفُوق - ج فُوَق و أَفْوَاق [ فوق ] : نيش لب تير ، گوشهء زبان . الفَوْقانِيّ - [ فوق ] : بالائى . اين كلمه متناقض ( التَّحْتَانِي ) است . الفُوقة - ج فُوَق و فقاً [ فوق ] : جاى لب تير در زه كمان . الفُول - [ فول ] ( ن ) : باقلاء ، اين كلمه فارسى است . الفُولَاذ - ج فَوَالِيذ [ فلذ ] ( ك ) : پولاد ، فولاد - اين كلمه فارسى است . فَوِه - - فَوَهاً : داراى دهان بزرگ گرديد بطوريكه دندانهايش آشكار شد . فَوَّه - تَفْوِيهاً [ فوه ] ه : او را دهان بزرگ كرد . الفُوه - ادويهء خوشبوى غذا ، - ج أَفْوَاه : دهان . الفَوَه - گشادى دهان و نمايان شدن دندانها از ميان دو لب . الفُوَّه - ( ن ) : گياهى است به نام ( روناس ) داراى ريشه‌هاى باريك و دراز به رنگ سُرخ كه از آن در رنگ آميزى نيز استفاده مىشود و همچنين نيز براى درمان به كار مىرود نام ديگر آن ( عُروق الصَّبّاغين ) است . الفَوْهاء - مؤنّث ( الأَفْوَه ) است ؛ « طَعْنَةُ فَوهَاء » : ضربهء درشت و سخت . الفُوهة - ج فُوهات من الوادي و الطريق و جَبَل النّار : دهانهء دره و دشت و كوه آتشفشان . الفُوَّهَة - سخن چينى و غيبت ، - ج فُوَّهَات و افْوَاه و فَوَائِه : آغاز و ابتداى هر چيزى ، - مِنَ الطَّريق وَالوَادِى و جبل النّار : دهانهء دره و دشت و كوه آتشفشان . في - از حروف جرّ است و از معانى آن : ( 1 ) ظرفيت است مانند « الماءُ فى الكوز » : آب در كوزه است ، « فِيمَا مَضى مِن الزَّمان » : در زمان گذشته ؛ « فيما يلى » : در آينده ؛ ( 2 ) مصاحبت مانند « جاءَ فِى الْقَوم و قُمْتُ فِى شُرُوق الشّمسِ » : با مردم آمد ، با طلوع آفتاب برخاستم ؛ ( 3 ) تَعليل مانند « قُتِلَ في ذَنْبِه » : به علت گناهش كشته شد ؛ ( 4 ) مقايسه مانند « مَا عِلمي فى بَحْرِه إلَّا قَطْرة » : دانش من با مقايسه به درياى دانش او چيزى جز قطره اى نيست ؛ ( 5 ) اسْتِعْلاء مانند « وَلأُصَلِّبَنَّكُمْ فى جُذوع النّخل » : شما را بر روى نخل به دار مىكشم ؛ ( 6 ) مرادف ( ب ) مىآيد مانند ( انتَ بَصيرٌ فى عَمَلِكَ « : به كار خود بصيرت دارى ؛ ( 7 ) مرادف ( إلى ) مىآيد . مانند » رَدَّ يده فى جيبه « : دست خود را بسوى جيب خود برگردانيد ؛ ( 8 ) مرادف ( مِنْ ) مىآيد مانند » مَضَتْ عَلَيَّ ثلاثة أَشهر في ثَلاث سِنِين « : سه ماه از سه سال بر من گذشت . الفَيَّاح - [ فيح ] : صيغهء مبالغه بر وزن ( فعّال ) است ، بخشنده ؛ « رجُلٌ فَيَّاحٌ » : مرد بسيار بخشنده ؛ « بَحْرٌ فيّاح » : درياى پر آب . الفَيَّاحَة - [ فيح ] : مؤنث ( الفيّاح ) است . الفِيَارَانِ - [ فور ] : دو شاخهء فلزى ترازو كه زبانهء ترازو در ميان آنهاست . الفَيَّاض - [ فيض ] : پر آب ؛ « نَهْرٌ فَيّاض » : رودخانهء پر آب ؛ « رَجُلٌ فيّاض » : مرد بسيار بخشنده . الفَيَّال - ج فَيَّالَة [ فيل ] : دارندهء فيل ، فيلبان . الفَيَالَة - سستى رأي و انديشه . فَيَّأَ - تَفْيِئَةً [ فيأ ] الشجرُ : درخت سايه داد ، - تِ الرّياحُ الغصونَ : باد شاخه‌هاى درخت را تكان داد . الفَيْء - [ فيأ ] : مص ، - ج أَفْيَاء و فُيُوء : سايه ، دسته اى از پرندگان ، غنيمت ، خراج . الفَيْئَة - [ فيأ ] : اسم مرة از ( فاءَ ) است ، برگشتن ، زمان . الفِيئَة - [ فيأ ] : اسم نوع از ( فاءَ ) است . الفَيْج - ج فُيُوج [ فيج ] : خدمتگزار ، پيك ، فرستادهء سلطان كه پياده رود ، گروهى از مردم ، زمين پست و فرو رفته . الفَيْجَن - ( ن ) : گياهى است كه برگهاى آن بسان صعتر ( پودينه ) است نام ديگر آن ( السَّذاب ) : سَدَاب است . اين كلمه يونانى است . الفِيجِيتالِين - گونه اى روغن نباتى است . فَيَّحَ - تَفْيِيحاً [ فيح ] الشيءَ : آن چيز را بىشمار پخش كرد . الفَيْح - [ فيح ] : فراخى . الفَيَح - [ فيح ] : فراخى . الفَيْحاء - [ فيح ] : مؤنّث ( الأَفْيَح ) است ، خانهء بزرگ ، لقب دمشق و بصره و طرابلس لبنان است . الفَيْد - [ فيد ] : برگ زعفران . الفَيْرُوز - فيروزه كه سنگى ارزشمند است . اين كلمه فارسى است . الفِيرُوز - مُرادف ( الفَيْروز ) : فيروزه . اين كلمه فارسى است . الفَيْرُوزَج - مرادف ( الفَيْروز ) : فيروزه . اين كلمه فارسى است . الفِيرُوْزَج - مرادف ( الفَيْروز ) : فيروزه . اين كلمه فارسى است . الفِيزيُولُوجيَا - فيزيولوژى : دانش و شناخت وظائف اعضاى بدن . الفِيسيُولُوجِيَا - مرادف ( الفِيزْيولوجيا ) است . الفَيْصَل - ج فَيَاصِل [ فصل ] : داور و قاضى ، داورى كردن ميان حق و باطل ، آنچه كه ميان امور را فاصله بخشد ، شمشير برنده ؛ « حُكْمٌ فَيْصَلٌ » : حكمى قاطع ؛ « ضَرْبَةٌ فَيْصَلٌ » : ضربهء نهايى . الفَيْض - [ فيض ] : مص ، مرگ ، - ج فُيُوض وَافْيَاض : بسيار ؛ « اعْطَاه غَيْضاً مِنْ فَيْضٍ » : يعنى كمى از بسيار به او بخشيد ؛ « رَجُلٌ فيضٌ » : مردى كه خير او به همه مىرسد ، - مِنَ الْخَيل : اسب تندرو و تيزرو . الفَيَضَان - : مص ؛ « فَيَضَانُ النِّيل » : بالا آمدن آب رودخانهء نيل در مصر و فرو ريختن آن به زمينهاى مُجاور .